Donna 

Tôi cố ư dừng xe cách nhà mươi mười lăm thước. Việt, đứa con trai út, ngồi bên cạnh, hai tay ôm con chó nhỏ xíu, ngước mắt nh́n tôi, lo ngại. Tôi dặn từng lời:
- Để ba mở cửa trước coi thử có mẹ hay không, chờ ba ra hiệu rồi mới vô nghe con!
Việt gật đầu, tỏ ư đă hiểu. Tôi xuống xe, ṿng ra phía sau, rồi giẫm lên lớp tuyết sền sệt bụi bậm trên lề đường mà đi về hướng nhà ḿnh, từ từ đặt từng bước lên những nấc thang. Trước khi mở cửa, tôi ngoái lại nh́n Việt, tỏ ư căn dặn thêm một lần nữa là phải cẩn thận. Mở xong cánh cửa, tôi chồm người vô bên trong pḥng khách, tằng hắng mấy tiếng để xem thử có Thủy, vợ tôi, ở gần đâu đấy không. Cả pḥng khách không một tiếng động. Văng vẳng có tiếng hát của Khánh Hà vọng xuống từ tầng lầu trên. Tôi chắc là Thủy đang nằm nghe nhạc trong pḥng ngủ, c̣n mấy đứa nhỏ th́ đang xem tivi ở sous-sol.
Trời tháng hai lạnh căm căm. Sáng thứ bảy, Thủy có thói quen sau khi tập thể dục xong th́ vô pḥng mở nhạc thật lớn, nằm nghe. Tôi cũng thích nghe nhạc, nhưng lại thích nghe nhỏ hơn.
Sáng thứ bảy đó, tôi nói với Thủy là đi thay nhớt xe. Trước khi đi, tôi nháy mắt ra hiệu cho Việt rồi nh́n Thủy hỏi cầm chừng:
- Thứ bảy đi một ḿnh buồn quá, em đi với anh không?
Thủy không ngờ là tôi chỉ làm bộ, nên từ chối ngay:
- Đi shop th́ em đi chứ đi thay nhớt xe th́ em đi làm ǵ!
Tôi càng làm bộ tha thiết:
- Có đứa nào đi với ba cho vui không?
Việt cũng bước vào màn kịch:
- Con không đi à nghen!
Tôi nh́n Thủy làm ra vẻ van lơn. Thủy động ḷng:
- Việt đi với ba đi, để ổng đi một ḿnh tội nghiệp.
Thằng bé cười trong ánh mắt, ra tuồng nhân nghĩa:
-Con đi là v́ mẹ đó nghen!
Thế là hai cha con tôi lên xe, dông tuốt một lèo đến Shopping Promenade St-Bruno, nơi mà tuần trước, khi đi với Thủy, tôi đă thấy một con chó nhỏ. Một điều lạ lùng là h́nh như tôi bị “coup de foudre” với nó. Tôi lẩn quẩn quanh cái lồng kính mica có khoan nhiều lỗ trống, hết nh́n nó lại đọc mấy hàng chữ dán ở phía trên đầu : “Yorkshire Terrier, Femelle, née le 21 novembre 1993, vaccinée le...” cho đến khi đến giờ hẹn mới đi t́m Thủy để về nhà. Cả tuần sau đó, tôi cứ nhớ đến nó hoài. Tôi nhớ đến đôi tai của nó dĩnh lên như tai con chó berger Đức, đến đôi mắt tṛn xoe của nó núp sau chùm lông vàng nhạt từ trán nhiễu xuống.
Thật t́nh tôi chưa hề biết Yorshire-Terrier là giống chó ǵ nhưng tôi biết chắc một điều là giống nầy nếu không tốt th́ cũng hiếm lắm v́ tôi rất ít khi thấy chưng bán và v́ cái giá tiền ghi trên tấm bảng của nó mắc gần gấp đôi giá tiền con Pékinoise ở chuồng bên cạnh. Không phải tôi bị cái giá làm lệch lạc phán xét và t́nh cảm. Con Yorshire Terrier 3 tháng dễ thương quá. Nó đi đi lại lại trong chuồng kính, mở đôi mắt tṛn xoe nh́n những người xem. Nó chồm lên thành kính, dùng hai chân trước cào cào như muốn đ̣i ra chơi. Ngay đến lúc nó ngủ trông cũng dễ thương nữa. Nó nằm trên những cọng dăm bào, duỗi thẳng bốn cái chân nhỏ, mắt nhắm lại, lâu lâu mở mắt hé nh́n. Thế nhưng tôi không thể nào mua được khi có Thủy cùng đi. Tôi nhớ lại lời đe dọa của Thủy mỗi lần tôi đ̣i nuôi chó:
- Anh mà đem chó về là tôi mang cho người ta đó nghe!
Du-Trầm, đứa gái đầu của tôi th́ dữ dằn hơn:
- Ba mà đem chó về nhà là con bỏ nhà đi liền!
Tôi thông cảm. Thủy vừa cùng tôi làm việc ở văn pḥng, vừa lo cho mấy đứa nhỏ th́ hơi sức đâu mà lo thêm cho chó với mèo. C̣n Du-Trầm th́ bị dị ứng. Chỉ có đứa con gái thứ, Nhă-Thi và thằng con trai út, Việt, là đồng minh của tôi. Đứa con trai lớn, Khôi, th́ sao cũng được.
Đối với Thủy, tôi nghĩ dù sao cũng dễ. Tánh Thủy coi vậy mà mềm, làm thế nào đánh vô ḷng thương hại của nàng là việc ǵ cũng xong. Chỉ có Du-Trầm mới là trở ngại lớn nhất. Có lẽ v́ nó là chị cả, thường có uy quyền trên mấy đứa em nên tánh cứng rắn quen rồi. Thằng Việt, nhiều khi Thủy hay tôi bảo, c̣n trù trừ không nghe, vậy mà chị Du-Trầm của nó chỉ nh́n một cái là nó phải thi hành ngay. Nhưng cũng may cho tôi và Việt là Du-Trầm đang học ở Ottawa. Cho nên nếu không mua con chó lúc nầy, chắc sẽ chẳng bao giờ mua được. Tôi quyết định: cứ mua đại rồi liệu mà kêu Việt xin xỏ với Thủy, c̣n phần Du-Trầm th́ hạ hồi phân giải.
Suốt một tuần lễ, hễ có ai đến văn pḥng là tôi chộp liền mà hỏi, cốt cho Thủy quen tai:
-Nhà Bác có nuôi chó, mèo ǵ không?
Đôi khi có người nói nghe rất thuận tai tôi:
- Hồi xưa bác có nuôi một con chó berger lai. Nó khôn lắm! Nó lại có nghĩa nữa. Hồi bác đi qua đây rồi, tụi nhỏ ở nhà viết thư qua nói nó buồn, bỏ ăn mấy tuần rồi nằm ngay cửa pḥng của bác mà chết! Tôi nghiệp ghê đi. Con chó có nghĩa c̣n hơn cả con người nữa!
Tôi nghe sướng tai lắm, liếc nh́n Thủy, cười cười.
Nhưng đôi khi cũng có người lại nói không vừa ư tôi chút nào. Chẳng hạn như mẹ anh Thời, giám định viên kế toán. Hôm đó, bà ấy qua nhà tôi, nhờ thị thực chữ kư. Làm xong, tôi bắt chuyện:
- Nhà bác có nuôi chó không? Con nghĩ chắc bác nên nuôi một con chó nhỏ để đỡ buồn. Người lớn tuổi ở đây thui thủi một ḿnh, buồn lắm phải không thưa bác?
Mẹ anh Thời bất th́nh ĺnh nh́n tôi nghiêm khắc:
- Anh ơi, người lớn ở đây th́ buồn thật, nhưng tôi cũng đâu có th́ giờ mà mua chó về để hầu nó!
Thủy tủm tỉm nh́m tôi cười. Tôi “de” một nước. Dầu vậy, tôi vẫn không nản mà c̣n nghe nhớ con vật nho nhỏ xinh xinh hơn.
Thế là thứ bảy tuần sau đó, tôi và Việt đi mang con chó nhỏ về. Cũng may chưa có ai mua. Tôi cũng biết là thời buổi kinh tế suy thoái, bán một con chó với giá đó cũng khó. Người chủ tiệm, vừa trao con Yorshire cho tôi, vừa ân cần nói câu xă giao có tánh cách chung chung dùng cho bất cứ người khách nào:
- Vous avez fait un bon choix!
Tôi chẳng cần để ư. Tôi chỉ biết là con vật nhỏ nhắn ấy nằm trong đôi cánh tay của tôi một cách b́nh an, tŕu mến. Việt sốt ruột:
- Ba đưa cho con bồng nó đi!
- Bồng cho cẩn thận nghe, đừng để nó té!
Hai cha con tôi bám cứng cô bán hàng, hỏi han đủ thứ: cách tắm, cách cắt móng chân, cách chải lông, loại xà-bông, thức ăn... Xong đâu đó, tôi lấy chiếc khăn quàng cổ của tôi đưa cho Việt để cuộn con Yorshire vào bên trong cho khỏi lạnh rồi tất tả chạy ra xe, lái về nhà cách đó hơn 30 cây số.

Khi biết chắc Thủy đang ở trên lầu, tôi đưa tay ngoắt Việt. Thằng bé giấu con Yorshire trong áo manteau, chạy một mạch vô pḥng riêng của nó, rồi khóa chặt cửa lại.
Tôi bước lên lầu, nh́n Thủy ḍ xét. Thủy đang nằm trên giường, thấy tôi về, ngồi dậy:
- Em sửa soạn một tí rồi chở em đi shop nghe!
Tôi làm ra vẻ uể oải:
- Đi th́ đi. Anh hơi mệt. Mấy giờ ḿnh đi ăn sinh nhật con của Thanh Chí hả em?
- Sáu, bảy giờ, c̣n lâu mà. Ḿnh đi Rockland nghe cưng!
- OK.
Thủy sửa soạn tương đối nhanh so với các bà. Năm phút là xong. Tôi xuống trước dưới nhà, gơ vào cánh cửa pḥng của Việt ba tiếng cách khoản như cha con đă thỏa thuận với nhau. Việt mở hé cánh cửa ra quan sát, thấy tôi, cho vô rồi đóng lại ngay, không quên xoay chốt, khóa cửa đàng hoàng. Trong pḥng, Nhă Thi đang ngồi ôm con chó nhỏ trong ḷng. Việt đưa tay giằng con vật ra khỏi tay chị. Nhă-Thi gắt:
- Từ từ, làm ǵ dữ vậy!
Tôi chen vào:
- Đưa cho ba. Nhẹ nhẹ, coi chừng đau nó bây giờ!
Việt nũng nịu:
- Con ôm nó chưa đă ǵ hết!
- Chốc nữa ba đưa mẹ đi shop, ở nhà tha hồ ôm!
Việt sáng mắt lên:
- Mẹ đi shop hả? Ha, ha, ha!
- Suát, nói nhỏ chứ, mẹ nghe bây giờ!
Thủy đă xuống đến pḥng khách, lên tiếng gọi tôi:
- Anh ơi, đi chưa anh?
Tôi từ pḥng của Việt mở cánh cửa vừa đủ rộng để thoát người ra rồi đóng lại. Thủy nh́n tôi:
- Hai đứa kia đâu, anh hỏi tụi nó có đi với ḿnh không?
- Không.
- Anh chưa hỏi sao biết tụi nó không đi?
- Anh hỏi rồi.
Thủy lại nh́n thẳng vô mắt tôi, thoáng ngờ vực. Tôi quay chỗ khác, tránh cái nh́n ḍ xét của nàng.
Khi Thủy và tôi đi shop trở về, hai đứa nhỏ không đề pḥng nên không khóa cửa. Thủy thuận tay mở cửa pḥng Việt ra, thấy hai đứa đang đùa với con chó nhỏ. Nàng la lên:
- Ai mang nó về?
Con chó nghe tiếng người, ngẩng đầu lên mở đôi mắt tṛn xoe nh́n Thủy, rồi sè ra đi tiểu ngay trên tapis. Tôi đứng sau lưng vợ, vội vàng chạy tội cho con Yorshire:
- Anh chưa kịp dạy nó. Việt, lấy giấy lau đi!
Cả căn nhà im phăng phắc. Câu nói của tôi rơi vào khoảng không. Việt đi ra khỏi pḥng để lấy hộp klenex đem vô cho tôi. Thủy nh́n tôi, nh́n Việt, và nh́n con chó nhỏ một lúc rồi bỏ lên lầu, không nói thêm một tiếng.
Tôi ở lại, nhăn nhó:
- Tụi bay sao không khóa cửa lại? Bây giờ làm sao?
Việt ôm con chó trong ḷng, không nói ǵ. Con vật như biết được có chuyện không hay nên cũng nằm yên trong ḷng Việt. Nhă-Thi lên tiếng:
- Trước sau ǵ mẹ cũng biết mà.
- Đành vậy, nhưng tao chưa chuẩn bị ǵ hết!
Tôi quay lại phía Việt:
- Việt, con lên năn nỉ mẹ đi!
- Ba đi với con.
- Con đi trước, ba đi sau!
Việt hơi do dự, nhưng cuối cùng cũng từ từ ḅ lên cầu thang sau khi giao con chó cho Nhă-Thi ôm. Tôi bước theo sau. Việt lén ḅ nhè nhẹ đến cửa pḥng ngủ của Thủy và tôi. Tôi bám theo sau. Thủy nằm trên giường, nh́n lên trần nhà làm như không hay biết. Việt ngoắt tôi, đẩy tôi lên đàng trước. Tôi bước vô pḥng, đặt ḿnh nằm xuống bên cạnh Thủy, dịu dàng:
- Việt là con út. Nhà nầy đứa nào cũng có em, chỉ ḿnh nó là không có em!
Thủy quay lại, nghiêm khắc:
- Bộ rănh lắm sao mà c̣n rước chó về nhà nữa cho mệt!
- Có ǵ đâu mà mệt. Nó ăn cũng ít, đi toilette cũng ít. Anh lo hết mọi thứ cho.
- Anh lo hết mọi thứ phải không, Thủy gằn giọng.
Tôi nháy mắt cho Việt tiến lại phía Thủy. Việt nhào đại vô ḷng Thủy. Thủy gắt:
- C̣n mày nữa!
Tôi mở lời cho Việt:
- Việt hứa sẽ đem con hampster cho người khác.
Thủy hỏi:
- Cho ai?
- Cho thằng Nam con Thanh Chí cũng được.
Tôi ấn cái đầu Việt sát vô người Thủy, buộc ḷng Thủy phải ôm cái đầu nó, và như một phản xạ, nàng dùng bàn tay xoa xoa đầu Việt. Bỗng chợt nhớ lại, Thủy hất Việt ra:
- Ư quên! chưa la mầy mà!
Tôi được nước:
- Chưa là chưa luônẢ
Việt cũng phụ họa:
- Chưa là chưa luôn!
Thủy bật cười, hỏi:
- Hai cha con mua bao nhiêu vậy?
Tôi trả lời chắc nịch:
- Hai trăm.
Thủy nghi ngờ:
- Hai trăm?
- Một trăm chín mươi chín đồng.
Thủy thở dài, nh́n Việt ra lệnh:
- Đem nó lên cho mẹ xem!
Hai cha con tôi mừng rú lên. Nhă-Thi năy giờ ôm con chó đứng chực ở cầu thang, thấy t́nh h́nh thuận lợi, chạy vào, đưa con chó cho Thủy bồng. Con chó nh́n Thủy, đôi mắt tṛn xoe, trông ngây thơ, dễ thương vô cùng. Thủy nói nho nhỏ một ḿnh:
- Tao hổng có ghét mày được à!
Ba cha con tôi hú hồn hú vía. Bất chợt, Thủy nh́n hai đứa nhỏ làm chúng khựng người. Thủy trở lại dịu dàng:
- Tụi con thay đồ đi nhà cậu Tám.
Nhă-Thi nh́n Việt, Việt nh́n Nhă-Thi. Tôi nói đỡ:
- Cho tụi nó ở nhà đi. Tụi nó lớn rồi, mấy đứa kia c̣n nhỏ, không thích chơi với nhau đâu.
- ở nhà tụi nó ăn ǵ?
- Thiếu ǵ. Nhă-Thi lớn rồi, lo cho Việt được mà. Thủy thở dài, ngồi dậy, đến bên chiếc gương, tô lại vành son trên môi đă nhạt.
Đêm ấy, ở nhà Thanh-Chí, anh chị em của Thủy đều có mặt. Tôi có tật ít giấu ǵ được trong ḷng nên khoe với d́ Út của tụi nhỏ:
- Anh mới mua được con Yorshire-Terrier, đẹp lắm!
Hiệp, anh vợ Thanh-Chí, cắt ngang:
- Có phải lông nó dài lắm, che cả mắt phải không?
Anh Vũ, chồng chị cả của Thủy, cũng vội hỏi:
- Cái ǵ? Ai mới mua con chó?
D́ Út trả lời thay tôi:
- Chị Thủy.
Thủy lên tiếng:
- Anh rể Út mua chớ chị mua hồi nào!
D́ Út căi lại:
- Chồng chị hay chị th́ cũng vậy thôi!
Tôi lên tiếng:
- Thằng Việt nó đ̣i quá nên đành chiều nó đấy!
Chị Hoàng, chị kế Thủy, nheo mắt nh́n tôi:
- Không biết thằng Việt đ̣i hay ba nó đ̣i đó?
Xuân Mai, vợ Thanh-Chí cũng phụ họa:
- Em thấy chị Hoàng nói đúng đó!
Cả nhà phá lên cười. Anh Vũ lại hỏi:
- Mua bao nhiêu tiền?
- Hai trăm, tôi trả lời gọn.
Cả bàn cười ồ lên. Một là v́ chắc có người rành giá cả về chó, hai là v́ ai cũng biết tôi có tật hay nói bớt giá những ǵ tôi mua sắm. Thủy từ tốn:
- Ảnh nói hai trăm thật đó.
Thành, một người anh em cột chèo khác của tôi, chồng d́ Út, đẩy tôi vào chân tường:
- Rẽ quá hé. Bán lại ba trăm đi!
Không ai b́nh phẩm ǵ thêm. Thủy quay lại nh́n tôi, xoi mói:
- Có thật anh mua hai trăm không?
Tôi làm tỉnh:
- Hai trăm chín mươi chín đồng.
Thủy nhăn mặt:
- Cái ông nội nầy nói ǵ cũng không tin được!
D́ Út nh́n tôi nói nho nhỏ:
- Anh cũng hay thiệt, làm sao mà bà Thủy chịu mới hay chớ!
Thủy chắt lưỡi:
- Cái con chó trông dễ thương lắm Út ơi!
D́ Út lại nói:
- Tui nói để mà coi, người nào đem nó về nhà là nó giống người ấy lắm...
Cả bàn rũ lên cười. Tôi cũng cười theo.
Hôm sau, chủ nhật, cả nhà tôi quay quần nơi pḥng khách, bàn tính chuyện đặt tên cho con Yorshire. Tôi đề nghị:
- Gọi nó là NiTha đi.
Thi phản đối:
- Cái ǵ mà NiTha, giống tên con nói lái vậy!
- Thôi gọi là TiNa, tôi lại dề nghị.
Nhă-Thi cũng không chịu. Thủy bật miệng:
- Cho nó cái tên Vina đi.
Tôi không đồng ư:
- Vina? Không được, nghe giống tên garage Vina của ông Đào Trọng Quyền lắm, không khéo mất ḷng.
Thủy vừa đứng lên bỏ đi xuống bếp, vừa nói:
- Thôi để cho tụi nó đặt tên ǵ cũng được.
Nhă-Thi đề nghị tên Donna, tên một bản nhạc nổi tiếng. Cả nhà đều đồng ư. Tôi thêm:
- Nguyễn Bá Donna.
Ai cũng nh́n tôi một cách kỳ dị. Tôi bào chữa:
- Th́ nó cũng như con chớ sao! Các con có biết là tài tử Jean-Paul Belmondo cũng có một con Yorshire không?
Nhă-Thi phụ họa:
- À, Hoàng Hậu xứ Tây Ban Nha cũng có một con Yorshire lông dài chấm đất nữa.

Con Donna lớn thật nhanh, nhưng tối đa chỉ nặng chừng 3 kg. Lông nó mọc dài thêm, che cả mắt. Công việc đầu tiên của tôi là phải t́m cho nó một thú-y-sĩ. Tôi điện thoại thú-y-sĩ mà tiệm bán con Donna cho tôi giới thiệu. Đó là một cô thú-y-sĩ người Trung Hoa, không đẹp nhưng trông cũng được. Cô ta đi đâu cũng dắt theo con chó berger Đức của cô. Pḥng mạch cô cách nhà tôi dến gần 20 cây số. Thật ra, gần nhà tôi cũng có một thú-y-sĩ người Gia-Nă-Đại, nhưng tôi có cảm t́nh với người Á Đông hơn. Cô thú-y-sĩ chỉ tôi cách thức nuôi chó, trong đó có điều quan trong là không bao giờ đánh đập nó, chỉ thưởng khi nó làm đúng và lờ đi khi nó làm bậy. Cô ta cũng chỉ tôi cách tập chó biết đi tiêu đi tiểu một cách trật tự vệ sinh.
Về nhà, tôi tự ḿnh đến các tiệm sách mua những cuốn viết về chó. Nhiều khi nghĩ ḿnh cũng vớ vẩn, mua chó xong rồi mới mua sách nghiên cứu! Nhưng nghĩ lại, quả là cái duyên, bởi Yorshire-Terrier là một giống chó rất thông minh, dễ dạy. Tôi xem sách, dạy nó đủ thứ, nào đứng, ngồi, nằm và chỉ được ăn khi được cho phép. Donna tuy thông minh nhưng không hiểu tiếng người mà chỉ nhận ra được cái cường độ âm thanh thôi (tonalité). Do đó, khi ra lệnh cho nó, phải dùng những lệnh ngắn, gọn. Trong sách viết: mắt chó không thấy xa, không phân biệt được mầu sắc, nhưng tai và mũi của nó thính và nhạy bén gấp ngàn lần loài người chúng ta.

Càng ngày, Donna càng giống tôi đủ thứ, y như lời d́ Út tụi nhỏ nói. Nó rất đa cảm, ṭ ṃ và hiếu khách. Mỗi khi khách đến, Donna chạy ra xem, không sủa vang như những con chó Fox, Pomeranian hay Chihuahua. Người nào thích nó th́ nó quấn quít bên chân, thậm chí c̣n nhảy lên ḷng, nhỏng nhẻo. Nhưng người nào không thích nó là nó rất ư dửng dưng. Một hôm, tôi có người bạn cũ từ thành phố Québec xuống ở lại chơi nhà. Anh bạn đó không thích thú vật. Cả một ngày một đêm, Donna không thèm bén mảng lại gần. Thế nhưng, một đôi vợ chồng bạn chúng tôi, từ Toronto lên chơi, ở lại nhà th́ Donna quấn quít bên cạnh người vợ hay nằm ngửa ra cho người chồng găi cái bụng trắng mịn. Khi đôi vợ chồng ấy về lại Toronto, Donna biểu lộ nỗi buồn thấy rơ, tha lấy chiếc dép mà Thủy đưa cho người vợ mang trong nhà đem vào trong một góc pḥng, nằm ôm, cắn, có lẽ để đỡ nhớ.
Ban đêm, Donna ngủ trên giường của Thủy và tôi, ngay dưới chân chúng tôi. Chúng tôi không ôm nhau th́ thôi, nhưng ôm nhau th́ Donna từ từ tiến lên và lách ḿnh vô giữa. Một hôm, tôi nói đùa:
- Chắc ḿnh phải đi thuê hotel quá!
Thủy nguưt dài:
- Cho đáng kiếp!
Nói vậy chớ Thủy cũng thương Donna lắm.
Donna ngủ một giấc tới sáng cho đến khi chúng tôi thức dậy. Trong khi ngủ, bất cứ lúc nào có tiếng động nơi cửa (v́ gió, v́ người hàng xóm ra vào...), Donna nhảy nhào xuống dưới sàn nhà, phóng về phía cửa, sủa vang một cách hung dữ. Khi không thấy ǵ, Donna lại chạy lên. Nhiều khi c̣n nghi ngờ, nó không trở vô pḥng ngủ mà nằm ngay cửa canh chừng. Mỗi khi chúng tôi đi đâu về, Donna chạy ngay ra cửa, nhảy chồm lên người, kéo vạt áo xuống, vừa đưa mũi lên mặt hôn lia liạ, vừa quắt đuôi mừng rỡ. Ban ngày, khi tụi nhỏ đi học hết, chỉ c̣n Thủy và tôi ở nhà làm việc, Donna hoặc nhảy lên chiếc ghế cạnh Thủy nằm nghủ hoặc chạy vô bàn giấy của tôi, nhảy lên nằm trên đùi tôi.
Lúc đầu, mang Donna về nhà thật ra tôi chỉ có mục đích giải trí mà thôi. Nhưng dần dần gần gũi với nó, tôi mới nhận ra một điều rằng, tuy là con vật nhưng Donna cũng có t́nh có nghĩa, hơn hẳn cả nhiều người mà bề ngoài trông rất đạo đức. T́nh nghĩa của Donna hoàn toàn đặt căn bản trên bản chất tự nhiên của nó, không màu mè, không sơn phết, không toan tính, mưu mẹo. Không thể nào bắt nó quẫy đuôi làm bộ mừng rỡ ai mà ḷng nó không ưa người đó. Một số người đâu được như vậy. Cuộc sống chập chờn ở chốn bất đắc dĩ nầy đă tạo ra quá nhiều nhân vật bệnh hoạn. Bệnh về danh, bệnh về lợi, bệnh về t́nh, bệnh về nhân nghĩa. Chỉ cần một chút lương tri cũng đủ để thấy nhờm tởm. Có lẽ v́ thế mà càng ngày tôi càng thương Donna, thương đến nỗi tôi cảm thấy hối hận mỗi lần theo thói quen dùng những thành ngữ - mà xét cho cùng rất ư là bất công - để diễn đạt xúc cảm của ḿnh như “đồ chó chết, đồ chó đẻ...”.
Mỗi ngày Thủy và tôi thay nhau đút cho nó ăn từng viên đồ ăn khô của hăng thực phẩm gia súc Purina, kèm chút thịt ức của gà. Để nhiều thịt th́ Donna ăn ngay, nhai một cách ngon lành, c̣n kèm thịt hơi ít th́ ngó ngoe nguẩy đi xa xa, ngồi xuống, quay đầu nh́n lại ra điều phản đối. Những khi ấy, tôi nói:
- Cha mầy, đừng làm nũng!
Nói th́ nói nhưng tôi cũng thêm cho nó chút thịt gà. Thủy quay lại bĩu môi:
- Làm bộ hoài, thương nó gần chết mà làm bộ chửi. Có giỏi đừng cho nó thêm thịt đi!
Những khi đến giờ mà chưa kịp cho Donna ăn, nó hay cắn dép của Thủy, mang đi đến chỗ xa xa rồi ngồi lại nh́n như có ư muốn trao đổi. Tuy nhỏ con nhưng đôi hàm răng rất mạnh, muốn giựt chiếc dép ra khỏi miệng nó cũng không dễ. Thủy phải đành cho nó ăn mới lấy lại được chiếc dép. Có lẽ v́ vậy mà Thủy tặng cho nó cái hỗn danh là Út chằn.

Rồi cái ngày mà tôi chờ đợi ấy đă đến. Đó là ngày Du-Trầm từ Ottawa về thăm nhà. Cả ngày, tôi, Nhă-Thi và Việt lo quét dọn nhà cửa sạch sẽ để “chị Hai” khỏi gán cho Donna cái tội làm dơ bẩn nhà cửa. Thấy ba cha con tôi lo lắng dọn dẹp, Thủy nhận định:
- Anh c̣n sợ con Du-Trầm hơn cả em!
Tội chắt lưỡi:
- Không phải vậy đâu. Chẳng là lâu lâu nó về, muốn cho nó vui vậy thôi!
B́nh thường Du-Trầm đến bến xe buưt th́ lấy xe métro về thẳng nhà. Nhưng hôm đó là một hôm đặc biệt. Trước khi Du-Trầm về, tôi điện thoại cho nó, ngọt ngào để chiếm cảm t́nh:
- Sao con khỏe không? Mai con về đến Montréal, điện thoại cho ba ra đón nghe!
Du-Trầm hơi ngạc nhiên, thăm ḍ:
- Sao tử tế vậy?
- B́nh thường thôi mà!
Khi Du-Trầm bước vô nhà, Việt giấu con Donna trong pḥng. Yorshire là một giống chó không có mùi hôi và không rụng lông nên Du-Trầm không nhận ra được. Tối hôm đó, sau khi phát hiện ra con Donna, lúc đầu Du-Trầm c̣n bực bội đôi chút nhưng sau đó cũng đùa giỡn với nó v́ biết tôi là chủ chốt mang nó về nhà. Tôi vui vẻ:
- Thấy không, con có hắt x́ v́ con Donna đâu!
Du-Trầm lườm tôi một cái nhưng không nói ǵ. Thủy nói móc:
- Con gái út của ổng đó!
Nhă-Thi bỗng nhiên “trở cờ” tấn công luôn cả tôi:
- Ba c̣n đ̣i mua dây chuyền vàng cho nó nữa đó!
Thủy lại tố thêm:
- C̣n muốn tổ chức sinh nhật cho nó nữa!
Cả nhà vừa tố tôi vừa vui đùa. Con Donna cũng tham dự vào, chạy qua chạy lại, cắn tay áo người nầy một cái, khều đùi người nọ một cái. Tôi kể cho Du-Trầm:
- Con biết không, cái con mọi Donna nầy nịnh lắm. Ban đêm nó ngủ với ba, mẹ. Sáng sớm nó chạy xuống nằm với Việt một chút. Khi Việt đi học th́ nó chạy vô pḥng nằm với Nhă Thi và khi Nhă-Thi đi học th́ nó xuống sous-sol nằm với Khôi cho đến khi Khôi thức dậy.
Thủy xen vào:
- Gọi nó là mọi là thăng hoa cho nó!
Tôi căi:
- Anh thấy nó c̣n có t́nh có nghĩa hơn nhiều người mà bề mặt lúc nào cũng dạ dạ rất ư là đạo đức nữa!
- Thôi đi ông, cứ nói...
- Không phải sao? Ngay cả mấy đứa con của ḿnh có đứa nào thấy ḿnh về nhà mà chạy ra mừng như nó không?
- Chao ơi, nó mừng là để ḿnh cho nó ăn đó!
- Anh không biết, nhưng cả khi ḿnh đi, nó nhảy lên thành ghế gần cửa sổ nh́n theo tha thiết, em không thấy sao?
- Úi, cái đồ con nịnh đó mà!
- Nó nịnh. Cho là đúng đi. Nhưng ít ra nó cũng không nịnh trước mặt ḿnh mà sau lưng lại làm hại hay nói xấu ḿnh, phải không? Con người, thiếu ǵ kẻ như vậy!
Thủy đứng dậy nh́n tôi, không muốn căi nữa, nhưng cuối cùng, trước khi bỏ đi, buông ra một câu mà tôi thấy cũng đúng:
- Em thấy con gái út của anh vừa dữ, vừa nhơng nhẽo lại vừa ghen giống y như anh hà!
Du-Trầm chạy lại ôm cổ tôi, chọc:
- Ba tánh c̣n con nít quá! Con gái út chằn của Ba tốt lắm, được không?
Những lần sau, khi Du-Trầm về thăm nhà, con Donna chạy ra mừng trước nhất. Không những nó quẫy đuôi mừng, đón mà c̣n nằm lăn ra khóc nữa, như điều trách móc Du-Trầm tại sao đi đâu lâu quá vậy. Du-Trầm cảm động muốn khóc theo.
Một tối trước khi ngủ, trong những ngày Tết Giáp Tuất, Thủy và tôi nằm trên giường, mỗi đứa ôm một tờ báo. Con Donna nằm dưới chân, lưng tựa vào chân tôi, c̣n đầu th́ ghếch lên chân Thủy. Tôi đọc mê mải bài “Biên-Khảo về Chó” của Zeng Sen đăng trên Làng Văn số xuân. Đọc đến đoạn “Tiêu chuẩn chọn chó”, tôi sướng quá, quay sang khoe với Thủy:
- Em à, ḿnh hên ghê. Em hăy nghe ông Zeng Sen viết này: “Chó sinh vào mùa xuân có mùi ruồi xanh, đến mùa hè hôi thối, khó chịu; chó sinh vào mùa thu hay sủa bậy. Chỉ có chó sinh vào mùa đông mới là giống tốt”. Em thấy không, con Donna sinh ngày 23 tháng 11 đó mà!
- Cái ǵ mà mừng dữ vậy. Tốt th́ anh cũng phải lo hốt phân nó chớ có hay ho ǵ đâu!
Tôi tiu nghỉu, quay sang một bên, đọc tiếp.
Bỗng nhiên Thủy phá lên cười. Tôi vừa đọc báo vừa hỏi:
- Cái ǵ mà đằng ấy cười dữ vậy?
- Anh phải đọc bài “Chuyện... chó đầu năm” của Trần Ngân Tiêu đăng trên Tự Do mới được!
Nói xong, Thủy lại rũ ra cười, làm tôi sốt ruột. Tôi chạy ra ngoài bàn giấy, vớ một tờ Tự Do, cũng số xuân Giáp Tuất rồi leo lại lên giường nằm đọc. Đọc xong bài của Trần Ngân Tiêu, tôi thấy bất đồng ư kiến với tác giả. Tôi quay sang Thủy, phân bua:
- Cái ông Trần Ngân Tiêu viết khiếm diện quá, toàn là mặt tiêu cực của chó thôi à!
- Em thấy ổng nói đúng đó chớ. À, phải rồi, ổng nói đụng chạm đến con gái út chằn của anh th́ làm sao anh đồng ư được!
- Không phải đâu, nói về ai th́ cũng phải công b́nh một chút. Tại sao ổng không đề cập đến các đức tính trung thành, bảo vệ chủ hay báo động khi có người lạ vào nhà của chó? Em có đọc bài “Chó không chê chủ nghèo” của Minh Đạo, cũng trong tờ Làng Văn xuân nầy không? Theo cách viết, Minh Đạo chắc là một ông ṭa ở Miền Nam trước 75. Ông ta kể chuyện một con chó của người ăn mày đi ăn cắp thịt đem về nuôi chủ bị bệnh không đi xin ăn được trong mấy ngày Tết. Chẳng may, con chó ấy bị cảnh sát bắt mang giải ṭa và được ông ṭa cho trắng án. Anh nghĩ là chuyện thật. Đúng là ông ṭa, vừa công b́nh vừa có lương tâm!
Thủy nh́n tôi cười, lắc đầu:
- Có người nói chuyện tốt chuyện hay của chó th́ cũng phải có người nói chuyện xấu của chó chứ!!
Tôi chưa đă nư:
- Nhưng những cái tính xấu của chó mà ông Trần Ngân Tiêu ổng mô tả th́ con người cũng có vậy, có ǵ hay ho hơn đâu! Ông ta mô tả con chó nâng bi chủ, mong kiếm điểm, nhưng bị chủ quát mắng đuổi đi chỗ khác th́ trông thảm năo, tiu nghỉu, kiếm xó xỉnh nào đó nằm im thin thít. Cái đó, anh thấy con người có ǵ khá hơn đâu, thậm chí nịnh không được, c̣n quay lại đặt chuyện nói xấu nữa là đằng khác. Không, con chó vẫn đáng quí hơn. Nịnh chủ không được th́ t́m xó xỉnh mà nằm chứ không v́ thế mà cắn lại chủ như rất nhiều đứa, ngoài miệng th́ nhân nghĩa mà trong ḷng th́ thua con chó!
Thủy chăm chú nh́n tôi, cười cười không nói. Tôi tiếp:
- Lại nữa, ổng tả mấy cái cảnh nào chó ăn vụng, chó chực xương, chó giành xương...để chế diễu loài chó th́ có ǵ hay đâu. Con chó ăn vụng th́ xấu thật nhưng nó c̣n biết là chuyện xấu nên nếu bị bắt gặp th́ cúp đuôi, tỏ ra ăn năn. C̣n con người, có đứa lén lút chồng, vợ đi ăn vụng mà vẫn vênh vênh cái bản mặt nhẵn thếch ra, không biết xấu hổ phải trái là ǵ! Con chó chực xương trông hèn thật, nhưng dù sao nó cũng là con vật, đâu đáng phỉ nhổ bằng những tên khoa bảng nầy nọ mà đi ngơ sau, trở cờ, nịnh hót để chờ chực chút bả công danh mà không phân biệt bạn, thù ǵ cả! Con chó giành xương th́ cùng lắm là gầm gừ với nhau một tí, rồi sau đó là thôi, c̣n con người, nhiều khi chỉ v́ chút danh vọng hăo huyền, không những giành giựt nhau mà c̣n âm mưu kéo bè kết đảng vu khống nhằm bôi nhọ những kẻ mà họ mới nghi ngờ là có thể giành giựt với họ chứ chưa chắc người đó đă thèm!
Thủy vẫn im, nh́n tôi. Tôi hăng say:
- C̣n mấy cái thành ngữ có tính cách kỳ thị như chó táp phải ruồi, chó nhảy bàn độc, nhông nhông như chó đái, chơ mơm chó, chó hùa, nhâu nhâu như chó... có ǵ hay đâu mà cứ lập đi lập lại hoài! Loài nào cà chớn th́ kêu loài ấy ra mà chửi chứ tại sao cái ǵ cũng kêu chó ra mà nói hết vậy? Tại sao không nói thứ táp phải ruồi, đồ nhảy bàn độc, thằng hùa... mà cái ǵ cũng lôi con chó vào? Thật ra, những thành ngữ trên chỉ do thói quen thôi chứ những cái “năng khiếu” ấy, con người hay hơn chó nhiều lắm! Trong loài người chúng ta thiếu ǵ những tên vô liêm sỉ như thế! C̣n nữa, “chó săn” th́ có ǵ xấu đâu. Nó đi săn với chủ của nó th́ bắt buộc nó phải tấn công những thú vật mà chủ nó muốn săn chứ. C̣n hơn là con người ḿnh có đứa cam tâm làn Việt gian hay giáo gian, ăn cơm chủ Quốc Gia mà lén lút làm chó săn cho Cộng Sản hay ngoại bang th́ sao!
Thủy tiếp tục nh́n tôi, nhưng không c̣n cười nữa. Tôi tới luôn:
- Em thấy loài chó có bao giờ phản bạn chưa? Con người th́ anh đă thấy rồi: hôm trước th́ gọi ḿnh là tri kỷ tri âm rồi hôm sau th́ đặt chuyện phao vu nói xấu, sau lưng th́ chửi người ta không ra ǵ mà trước mặt lại sụt sùi đóng kịch để chiếm cảm t́nh. Loài chó có vậy đâu! Anh thật t́nh không hiểu những người ấy có bao giờ nằm vắt tay lên trán mà tội nghiệp cho những đứa con của họ hay không? Em cứ tưởng tượng đi, nếu em biết cha hay mẹ em là một tên hèn hạ bỉ ổi như vậy th́ em sẽ buồn và xấu hổ đến đâu? Những thứ người ấy, đúng là c̣n...thua loài chó!
Thủy thấy tôi nổi giận, lấy tay xoa đầu tôi, nhẹ nhàng:
- Anh nói cũng có lư! Hôm nào gặp ông Trần Ngân Tiêu, em sẽ yêu cầu ổng viết thêm một bài nữa về những mặt tích cực của chó mới được. OK chéri? Ngủ đi nha!
Tôi vẫn c̣n ấm ức, vói tay xuống phía dưới chân, kéo con Donna lên, ôm nó vào ḷng. Tự dưng tôi rơi nước mắt. Tâm hồn tôi như bị khựng lại, t́nh cảm như bâng khuâng giữa chó và người. 

Trang Chính

Mùa Đông Quạnh Vắng