Hân ngồi ngã người trên chiếc ghế cũ đầy bụi kê trước bàn làm việc của garage Parkway Auto Collision, nhìn khói thuốc lá của chính mình mà suy nghĩ vẩn vơ. Lại đụng xe, Hân lẩm bẩm một mình. Bên trong garage, tiếng kềm tiếng búa thi nhau kêu inh ỏi liên tục. Đụng xe thì đã có bảo hiểm. Cùng lắm cũng chỉ mất đến hai trăm rưởi deductible thôi. Mấy cái garage người Việt lúc nào cũng cạnh tranh ráo riết, lo gì. Thậm chí có nơi còn “cadeau” cho người bị tai nạn nếu như số tiền sửa cao hơn hai, ba ngàn gì đó. Tóm lại là khỏi phải lo gì về vụ tốn tiền. Thế nhưng vấn đề không phải ở chỗ đó. Mới tháng rồi, Hân đã bi đụng xe. Ông broker thế nào cũng lầu bầu và sang năm biết đâu lại chẳng bị hãng bảo hiểm khước từ! Tháng trước Hân quên stop. Kỳ này lại quên đèn đỏ. Hân không biết năm nay mình sao hạn gì mà xui xẻo quá sức. Một mình lo chăm sóc ba đứa con nheo nhóc mà của Hân chỉ có đứa nhỏ nhất, còn hai đứa kia là con riêng của vợ. Vợ Hân tên Liên, cha Tàu mẹ Việt, rành rẽ tiếng Tàu, buôn bán lanh lợi nhưng hiện đang ở Việt nam từ cả năm nay, mặc dù Hân đã nhiều lần điện thoại nhắn vợ trở về. Vợ Hân lúc nào cũng thoái thoát vì lý do: business chưa xong. Tiền điện thoại hàng tháng lên đến ba, bốn trăm vì những cú gọi collect từ Việt nam của Liên. Hôm qua, công ty Bell đã cúp đường dây. Còn mấy tháng tiền điện của Hydro-Québec vẫn chưa trả được. Cái cảnh gà trống nuôi con thật là chán chường. Câu nói của Thuận, chủ garage đem Hân về thực tại:
-Xe anh hư nặng, sửa đến trên bốn ngàn.
Hân ừ hử, vẻ lơ đễnh như tâm trí đang để đâu đâu. Thuận tưởng Hân xúc động vì số tiền sửa:
-Anh Hân có gì mà lo, bảo hiểm hai chiều mà. Tôi không tính tiền deductible đâu.
Hân nhìn Thuận như để phân trần là không phải vậy. Thuận dọ dẫm:
- Anh Hân có gì buồn?
Thật ra, Thuận cũng là chỗ tuy không bà con nhưng cũng quen biết nhau lâu, kể từ khi còn ở trên đảo Mã lai năm bảy mươi chín. Hân đang cần một người để tâm sự:
-Bả về Việt nam cả năm rồi mà không chịu trở qua.
Thuận hơi ngạc nhiên:
-Chị Liên làm gì ở bên đó?
Hân buồn rầu: -Bả buôn sắt với Singapore.
Thuận như chưa vừa ý với câu trả lời ngắn ngủi của Hân:
-Buôn sắt thì tại sao anh buồn? Chị Liên giỏi giang biết đâu mai mốt anh chị lại không giàu sụ.
Hân cười chán nản:
-Giàu sụ! Đang lo kiếm tiền gần hụt hơi để gởi về cho bả đóng thuế đây!
Câu chuyện bắt đầu bằng những chiếc sà lan. Vợ Hân cách nay một năm về Việt nam thu mua những chiếc sà lan cũ rồi đem đi bán cho người Tàu ở Singapore làm sắt vụn. Những chiếc sà lan cũ kỹ không bao giờ bảo trì kể từ năm bảy mươi lăm đến nay, thật ra đối với Cộng sản đã không còn chỗ sử dụng. Do vậy chúng cho xuất cảng hết, càng nhiều càng tốt. Một phần có ngoại tệ trả nợ, phần khác đỡ chật bến chật sông. Mấy chú Ba lúc nào cũng thính tai thính mũi, liền cho thu mua trước ngay từ những phút đầu với giá rẻ mạt. Thử hỏi, ai trong giờ phút này có bao nhiêu cái xác sà lan còn muốn giữ? Giữ để làm gì? Hàng hóa còn có gì để chở? Thế nên giá nào cũng bán thôi. Khi mấy chú Ba thu mua hết sà lan rồi, mang đi cất giấu. Sau đó cho người đi rêu rao thu mua, đánh tiếng đến tận nước ngoài. Bởi vì người trong nước đâu có vốn liếng để làm ăn. Chỉ còn mấy anh chị mà Đảng ta gọi là khúc ruột bên ngoài sau cả chục năm đi cày dành dụm được vài ba chục ngàn lại tưởng là có thể trở thành những nhà tư bản dân tộc mới nên về nước mơ chuyện làm giàu. ở mấy nước tư bản, ai cũng vậy, chịu khó làm việc và không tiêu xài quá mức thì thế nào cũng có chút của ăn của để. Thế nhưng, nơi xứ tư bản, đồng tiền kiếm được của phần đông người Việt mình không phải là không thấm mồ hôi và buồn tủi. Thì nay, nếu như với vài chục ngàn dành dụm mà có cơ hội làm những chủ nhân ông thì tại sao lại không làm. Làm giàu bao giờ cũng nên. Làm giàu ngay trong xứ sở mình lại càng nên nữa. Và nếu như làm giàu được ngay bên cạnh sự nghèo đói của đồng bào mình lại là một minh chứng rõ ràng nhất cho sự thành công của mình. Giàu sang, phải cho họ hàng bà con thấy. Xinh đẹp, phải để người khác nhìn. Thế là một số người hối hả trở về cái nơi mà trước kia chính họ đã bỏ lại để ra đi lén lút, hoặc băng rừng, hoặc vượt biển, liều thân tìm đến những bến bờ xa lạ. Khi gặp phái đoàn Liên hiệp quốc, họ đã chửi rủa Cộng sản thậm tệ, khai chắc như một với một bằng hai rằng họ là nạn nhân của chế độ, là những người tị nạn chính trị đau khổ cần được giúp đỡ. Họ đã khóc lóc, đớn đau, thù hận. Giá lúc đó, Liên hiệp quốc bắt họ trả lại cho chế độ cộng sản, chắc cũng đã có người mổ bụng hay tự thiêu! Lúc đó, cái tình tự đó là thật. Nhưng nay thì khác. Con người có một bộ óc để nhớ nhưng cũng có một bản năng để quên!


Liên, lúc trước, thực tình không muốn bỏ con bỏ chồng để về Việt nam làm ăn. Đàn bà vẫn thường quyến luyến chồng con, không muốn rời xa. Nhưng chính Hân, sau khi đi Việt nam trở về, đã xúi giục Liên:
-Anh thấy em về Việt nam làm ăn chắc chắn sẽ thành công.
Liên không tin tưởng:
-Em làm được việc gì ở bên ấy? Còn đám con ở đây ai lo?
Hân trấn an:
-Trước hết, ở Việt nam bây giờ, em làm được nhiều việc lắm. Chuyên đời vẫn thế, tiền đẻ ra tiền. Em mang hết số tiền ba mươi ngàn tiết kiệm của tụi mình về mua sà lan cũ, bán cho Singapore làm sắt vụn. Lời lắm. Em có nhiều ưu điểm vì em nói được tiếng Tàu. Em rán làm ăn một chuyến rồi mình nghỉ hưu non...
Thấy như Liên vẫn còn ái ngại, Hân bồi thêm:
-Còn mấy đứa nhỏ hả? Anh lo cho. Dễ ợt. Bất quá anh xin chủ cho anh lay off rồi lãnh thất nghiệp, ở nhà giữ con chớ khó gì.
Liên suy nghĩ mấy ngày. Càng suy nghĩ, Liên càng thấy Hân có lý. Tự nhiên Liên cảm thấy mình có nhiều ưu điểm thật. Nàng biết tiếng Việt, tiếng Tàu. Nhan sắc cho dù đã qua hai đời son phấn, nàng vẫn còn tràn trề sức sống. Là đàn bà, Liên được lợi thế hơn đàn ông vì nhà nước ta chỉ lo sợ tụi phản động mà đàn bà thì ít khi làm chánh trị chánh em. Sau nữa, Liên là người Tàu. Người Tàu khi nào cũng hưởng được sự che chở của Trung quốc vĩ đại. Huống chi, ông Trung quốc vĩ đại đó hiện đã trở thành thêm một lần nữa thứ anh em thắm thiết đậm tình đậm nghĩa của nhà nước ta sau hơn một thập niên thù nghịch, kể từ khi Đông “u, Liên Sô giã từ chủ nghĩa Cộng sản. Thế là Liên nghe lời chồng về Việt nam làm ăn thật. Và Hân có biết đâu rằng, cái gì trên đời này cũng có cái giá của nó.

Khi có nhiều người Việt từ ngoại quốc về thu mua sà lan, mấy chú Ba cho bán ra với giá rẻ rồi chính mấy chú lại cho người ở Singapore mua lại với giá cao hơn. Những khúc ruột bên ngoài làm ăn vài chuyến thấy khấm khá bèn tranh nhau thu mua, phá giá ào ào. Chính lúc này mấy chú Ba mới dốc hết các sà lan cất giấu đem ra bán với giá rất cao. Việt kiều tranh nhau thu mua ráo riết. Khi những chiếc sà lan đã được các chú Ba bán hết thì các công ty thu mua sà lan ở Singapore cũng tự nhiên biến mất. Thành ra những cái “bon” đặt hàng của Singapore, đối với những việt kiều về nước tính chuyện làn giàu, chỉ còn có giá trị của những ngậm ngùi tiếc nuối. Cái màn ảo thuật này của mấy chú Ba cũng chẳng có gì mới lạ. Trước năm bảy mươi lăm, màn ảo thuật chim cút vẫn còn để lại trong nhiều người chúng ta những vết sẹo chưa liền. Thế nhưng con người có một bản năng cố hữu là dễ quên, nhất là khi thấy lợi, cho dù cái lợi có hơi vô lý.

Liên cũng nằm trong cái tình huống dở khóc dở cười đó. Nhưng biết làm sao bây giờ? Chẳng lẽ lại kéo năm, sáu chiếc sà- lan rỉ sét của nợ đó về Canada? Nếu bỏ tuốt thì lại tiếc. Giá mua mỗi chiếc cũng xấp xỉ bốn ngàn đô chớ đâu phải chơi. Còn như cứ án binh bất động thì hàng tháng phải đóng cho nhà nước ta tiền thuế bến sơ sơ một trăm đô cho mỗi chiếc, vị chi cũng năm, sáu trăm đô mỗi tháng. Cái sắc thuế này thật ra chỉ được áp dụng kể từ khi các Việt kiều đăng ký làm chủ mà thôi. Dù gì đi nữa thì những khúc ruột bên ngoài, trên pháp lý, vẫn là..ngoại kiều. Khi nhà nước cần vuốt ve, họ là những việt kiều thân thiết, những đứa con đi lạc, hay hơn thế nữa, những khúc ruột bên ngoài. Khi nhà nước không cần đến họ, hay chỉ cần họ để đè ra bốc lột, họ lại trở về với cái tư cách pháp lý của họ: ngoại kiều. Liên nghĩ: bỏ mấy chiếc sà lan, trở về lại canada thì không đành. Có khi còn bỉ mặt với bạn bè! Đó là chưa kể có thể bị Hân xài xể khinh khi. Nhưng ở lại ôm mấy chiếc sà lan đó thì biết chừng nào mới bán được. Đi qua Singapore tìm mấy công ty đặt hàng thì khác nào...vác thang lên hỏi ông trời. Thôi thì, đã trót thì trét, đã lỡ thì liều. Liên liều thật, kể từ hai tháng qua, nàng thây kệ mấy chiếc sà lan nằm chình ình mơi bến cảng, mặc nhà nước làm gì thì làm để đi ăn chơi mà nhớ lại...một thời đã qua. Liên tìm mấy người bạn việt kiều quen biết ở Canada rồi nhập bọn rủ rê bù khú, nay party mai phòng trà..Một hôm, tình cờ Liên gặp Lâm, một Việt kiều khác, ở Pháp về và cũng chung một hoàn cảnh như Liên. Lúc đầu, Lâm cũng chỉ dìu Liên một vài bản paso, rồi tango. Nhưng cái gì phải đến cũng sẽ đến thôi. Những bản slow, những ánh đèn mờ ảo, những tiếng saxo tha thiết và những điệu nhạc đệm chập chùng êm êm...là cái mắc của lưới tình đã làm Liên và Lâm dan díu với nhau. Rồi những tâm sự vụn, những đụng chạm tình cờ...đã mở lối cho những cảm thông. Thói thường đồng bệnh tương lân. Huống chi Lâm lại cũng là Việt kiều và cũng lai Tàu. Tự nhiên, cái khoảng cách tinh thần giữa Liên và Hân trước đây hơn một năm, Liên chưa bao giờ để tâm đến. Bây giờ thì Liên nhận thấy cái khoảng cách đó lớn quá, dị biệt nhiều quá, đến độ khó mà hòa hợp. Khác biệt trong thú tiêu khiển. Hân thích đi câu còn Liên thì mê xem phim Tàu. Hân thích đóng bàn đóng ghế còn Liên thì yêu mê nhạc và sàn nhảy... Đủ thứ khác biệt. Trước năm bảy mươi lăm, Liên là vợ một thương gia có hạng ở Sài gòn, đã quen với những buổi tiếp tân, những đêm dạ tiệc. Còn Hân chỉ là một anh chàng thợ mộc bình thường. Sau tháng tư năm bảy mươi lăm, nhà Liên bị đánh tư sản, chồng Liên bị tù và vì không quen cực khổ nên đã chết trong tù, để lại cho Liên hai đứa con thơ với mấy chục lượng vàng chôn giấu trong vườn. Khi Liên theo đoàn người xuất ngoại bán chính thức bằng tàu năm bảy mươi chín, tàu nàng tấp vào đảo Bidong ở Mã lai. Tại đây, thân gái dặm trường còn đèo bồng thêm con dại. Liên đành để đời nàng tấp đại vô Hân. Thế rồi tiếp theo là chuỗi ngày ăn đậu ở nhờ nơi xứ lạ, đâu còn thời gian mà suy tư so sánh. Liên đâu ngờ mình với Hân đã trên chục năm ăn ở trong cảnh đồng sàng dị mộng mà không hay không biết. Bây giờ gặp Lâm, tuy cả hai cùng trong tình trạng ôm sà lan đóng thuế cảng cho nhà nước nhưng cái hoàn cảnh chung đó lại càng làm Liên và Lâm gần nhau hơn. Mỗi tháng, cả hai gọi điện thoại hay đánh điện về Canada và Pháp để người xin chồng, kẻ xin vợ chi viện. Hân, với số tiền trợ cấp thất nghiệp hơn tám trăm một tháng, vừa phải trả tiền ăn, tiền mặc, tiền thuốc, tiền nhà, tiền sưởi...Đó là chưa kể tiền điện thoại với những cú gọi collect của Liên từ Việt nam. Số tiền tiết kiệm từ mấy năm nay đã theo Liên về Việt nam rồi hóa thân trong mấy chiếc sà lan, hết nhẵn. Thế mà tháng tháng lại phải è cổ ra chắt mót mượn bạn mượn bè để gởi cho Liên, quả thật là chật vật. Nhưng không gởi thì cũng không được. Dù sao không tình cũng nghĩa. Trợ cấp thất nghiệp đã lãnh gần trọn năm, sắp hết. Tình trạng thật sự bi đát.
Cho đến một ngày Tuấn, bạn Hân, về Việt nam thăm nhà. Hân nhờ bạn tìm hiểu về tình hình của Liên. Khi Tuấn trở lại Canada cho Hân biết sự thật, Hân suýt trở thành điên loạn. Mấy chục ngàn dành dụm đã tiêu tan khỏi nói làm gì. Cả vợ cũng chẳng còn nữa là! Cái cận ảnh của một người đàn ông ôm con thơ ngồi ngóng vợ đang ôm cầm thuyền khác khiến Hân tức nghẹn. Nhưng điên cũng đâu phải dễ vì còn ba đứa con nhỏ dại. Hai trong ba đứa nhỏ là con riêng của Liên, nhưng hai đứa bé có tội tình gì! Sau khi lãnh tấm chi phiếu trợ cấp thất nghiệp cuối cùng, Hân chỉ còn một cách duy nhất là đi xin trợ cấp xã hội. Cơ may làm giàu, về hưu non không những đã trở thành mây khói mà tấm thân hiện tại của chính Hân, tự mình Hân cũng không cưu mang nổi.

Uống hết ngụm cuối cùng của chai bia Labatt 50 do Thuận mời, Hân thơ thẩn ra về. Thật sự Hân không muốn về lại chút nào cái appartement của mình. Nơi đó có quá nhiều thứ để làm Hân nhớ đến chuyện lầm lỡ của mình. Hân muốn lê gót đi hoài đi mãi, đi đâu cũng được. Thế nhưng không về sao được vì cũng chính trong căn appartement đó, ba đứa nhỏ nheo nhóc đang đói khát chờ Hân. Như một thói quen, Hân lẩm bẩm một mình: tính sai một nước! Bất thần, Hân vụt chạy vì chiếc xe buýt đã trờ tới ở đầu đường.

Trang chính

Mùa Đông Quạnh Vắng